Λιβαδείτικο Πάσχα

ΡΟΥΜΕΛΙΩΤΙΚΟ ΠΑΣΧΑ

«Απόκριες στην Αθήνα και Πάσχα στη Λειβαδιά», έλεγαν παλιά. Στην αρχαιότητα τα Τροφώνια, τα Ερκύνια και τα Βασίλεια συνάθροιζαν στη Λειβαδιά τους Βοιωτούς και τους Πανέλληνες, εχθροί και φίλοι μονιασμένοι, παρακολουθούσαν τους γυμνικούς, τους ιππικούς και τους μουσικούς της αγώνες. Σήμερα, μαζεύονται όλοι, για να γιορτάσουν την Ανάσταση του Χριστού μ’ ένα τρόπο σύμφωνο με τα διδάγματα του Χριστού κι εναρμονισμένο με τα ιδανικά του Έθνους μας.

Η Λιβαδειά είναι ξακουστή για το Πάσχα της. Οι δρόμοι και οι πλατείες είναι διακοσμημένες με πασχαλινά στολίδια. Η ατμόσφαιρα είναι γιορταστική και χαρούμενη σ’ όλη την πόλη. Οι Έλληνες γιορτάζουν κ τηρούν τα ήθη κ τα έθιμα τους για την Ανάσταση και την Κυριακή του Πάσχα με ιδιαίτερη ευλάβεια. Η Ανάσταση του Σωτήρος, καθώς συμπίπτει με την άνοιξη, ευωδιάζει και ευφραίνεται όλη η πλάση, αποτελεί «εορτήν εορτών και πανήγυριν πανηγύρεων». Άλλωστε, η ανάσταση του Χρστού σημαίνει και την ανάσταση του Έθνους μας, για αυτό και σ’ όλη την Ελλάδα γιορτάζεται με μεγάλη επισημότητα.

Ο εορτασμός του Πάσχα στη Λιβαδειά έχει μια ξεχωριστή ιδιομορφία. Γίνεται με τέτοια μεγαλοπρέπεια, που δεν τη συναντά κανείς σε άλλη πόλη της πατρίδας μας. «Αγάλλεται και χαίρει πάσα κτίσις» αληθινά εδώ. Για τούτο τον λόγο το Πάσχα στη Λιβαδειά αποτελεί αφορμή για αντάμωμα οικογενειών κ φίλων. Η παράδοση του Ρουμελιώτικου Πάσχα συνεχίζεται και διατηρείται. Μάλιστα, χρόνο με το χρόνο ζωντανεύει ακόμα περισσότερο μιας και οι νεώτεροι συμμετέχουν με ιδιαίτερο μεράκι και κέφι στο έθιμο του «λάκκου». Την ημέρα αυτή οι ξένοι που θα περάσουν από τη Λιβαδειά θα γιορτάσουν μαζί με τους κατοίκους και θα γευθούν τη φιλοξενία τους.

Οι προετοιμασίες για το γλέντι που στήνεται ανήμερα την Κυριακή του Πάσχα τείνουν να αποτελούν ιεροτελεστία, ιδιαιτέρως στην πόλη της Λιβαδειάς. Τη Μεγάλη Πέμπτη όλοι οι κάτοικοι προμηθεύονται το αρνί και οι παρέες κάνουν τον σχεδιασμό τους για το στήσιμο του «λάκκου». Τη Μεγάλη Πέμπτη, λοιπόν, κατακλύζονται οι χώροι, γύρω από την πόλη της Λειβαδιάς με κοπάδια αρνιών. Οι νεότεροι προτιμούν να παίρνουν έτοιμα αρνιά σφαγμένα από τον κρεοπώλη, μα οι γεροντότεροι το θέλουν ζωντανό. Επισκέπτονται τον χώρο όπου είναι τα κοπάδια κι αρχίζουν το διάλεγμα του αρνιού τους. Προτιμούν να προέρχεται από ορεινό μέρος. Κάνουν την επιλογή του αρνιού, το οποίο εν συνεχεία το περιεργάζονται, το σηκώνουν για να υπολογίσουν το βάρος του, το πιάνουν στο στήθος, στα καπούλια και στην ουρά για να βεβαιωθούν για το πάχος του, (τα αδύνατα δεν ψήνονται καλά), και τέλος με τον τσοπάνη παζαρεύουν την τιμή του και τ’ αγοράζουν.

Το Μεγάλο Σάββατο γίνεται η επιλογή του μέρους (κήπο, αλάνα, δρόμο κλπ.) όπου θα στήσουν τον “λάκκο”. Ο λάκκος είναι η κοινή ψησταριά, το μέρος του κήπου, της αυλής ή της γειτονικής πλατείας, πού θα συγκεντρωθούν όλοι οι γείτονες, για το ψήσιμο των αρνιών και το πασχαλινό γλέντι. Οι συγγενείς, οι φίλοι και οι γείτονες θα μεριμνήσουν για τον πιο φτωχό, ακόμα και για τους πενθούντες, ώστε ν’ αντιπροσωπευθούν όλοι στο λάκκο με τ’ αρνί τους.

Οι κάτοικοι της πόλης ξυπνούν πολύ νωρίς, σχεδόν αξημέρωτα για να φτιάξουν τον “λάκκο”. Οι “λάκκοι” στήνονται σε αυλές ή στους δρόμους. όλη η πόλη μετατρέπεται σε μια μεγάλη ψησταριά. Γι αυτόν τον λόγο γίνονται κυκλοφοριακές ρυθμίσεις. Ο μεγαλύτερος της οικογένειας ή της παρέας κάνει τον σταυρό του και ανάβει την φωτιά σε σωρό από κλήμματα ή κάρβουνα, που έχουν συγκεντρώσει από τις παραμονές, με την λαμπάδα της Αναστάσεως. Οι φλόγες αγκαλιάζουν το σωρό, μα αυτοί, πού αναλαμβάνουν το έργο, δεν αφήνουν να καούν με μιας τα κλήματα. όταν η θράκα είναι έτοιμη, απλώνεται, για να τοποθετηθούν και ψηθούν τ’ αρνιά, τα κοκορέτσια, τα κοντοσούβλια, τα συκώτια για να μπορούν να χρησιμοποιηθούν, πριν ψηθούν τ’ αρνιά, σαν πρόχειροι μεζέδες. Με ραντίσματα νερού και συχνό χτύπημα με ένα μακρύ ξύλο, ετοιμάζεται η θράκα. Το πράγμα χρειάζεται τέχνη και προσοχή. Το ίδιο γίνεται σε κάθε «λάκκο». Στις 6 το πρωί την πόλη τυλίγουν μυρωδιές και σύννεφα καπνού. η πόλη χάνεται μέσα σε σύννεφα καπνού και ο ήλιος, που ανατέλλει , διακρίνεται ως κόκκινος δίσκος. Είναι ένα θέαμα ασυνήθιστο. Οι φωτιές είναι έτοιμες και τα αρνιά τοποθετούνται στους «λάκκους». Οι άνδρες ασχολούνται με το ψήσιμο των αμνοεριφίων, οι γυναίκες στρώνουν το γιορτινό τραπέζι, το οποίο είναι γεμάτο με διάφορα εδέσματα, όπως χειροποίητες πίτες, ορεκτικά, γλυκά και φυσικά κρασί κ μπύρα. Τα παιδιά συμβάλλουν κ αυτά στο στήσιμο του γλεντιού κάνοντας ότι είναι στα πλαίσια των δυνατοτήτων τους. Όταν το ψήσιμο των αρνιών έχει αρκετά προχωρήσει, ανταλλάσσονται φιλικές επισκέψεις και συγγενών από λάκκο σε λάκκο. Παντού ακούγονται γέλια κι εγκάρδιες ευχές, αθώα πειράγματα για τα μικρά ή αδύνατα αρνιά και παινέματα για τα παχιά και μεγάλα. Ραδιόφωνα, μαγνητόφωνα, πικάπ, νταούλια και πίπιζες, κλαρίνα και λαούτα επιστρατεύονται και αρχίζουν τα τραγούδια, οι χοροί και τα σταυρωτά κεράσματα. Το γλέντι κρατάει μέχρι το βράδυ.

Οι περαστικοί και οι επισκέπτες της πόλης, όταν περνούν δίπλα από “λάκκο” δέχονται τις ευχές και τα κεράσματα της κάθε παρέας. κάθε περαστικός καλείται μ’ ευγένεια να τσουγκρίσει κόκκινο αυγό, να δοκιμάσει έναν από τους μεζέδες και να πιει ένα ποτήρι κρασί με σταυρωτό κέρασμα.

Ο “ λάκκος’ του Δήμου Λεβαδέων στήνεται στο ειδυλλιακό τοπίο στην περιοχή των Πηγών της Κρύας, μία περιοχή γεμάτη νερά, πλατάνια και παραδοσιακά πέτρινα αναπαλαιωμένα κτίρια, τα οποία αποτελούν σήμερα χώρους αναψυχής. Στους επισκέπτες και στους παρευρισκομένους προσφέρονται δωρεάν μεζέδες, ψητό αρνί, και κρασί. Στον όλον εορτασμό συμμετέχουν και παραδοσιακά χορευτικά συγκροτήματα. Οι εκδηλώσεις του Δήμου Λεβαδέων συνεχίζονται και τις πρώτες βραδυνές ώρες στην Κεντρική Πλατεία Εθνικής Αντιστάσεως και στην Πλατεία Λάμπρου Κατσώνη, όπου καταξιωμένοι καλλιτέχνες και τοπικοί πολιτιστικοί σύλλογοι ψυχαγωγούν τους δημότες και τους επισκέπτες. Το βράδυ καίγονται βεγγαλικά. Εκδηλώσεις λαμβάνουν χώραν στην Κεντρική Πλατεία και την δεύτερη ημέρα του Πάσχα.

ΠΑΣΧΑ 2018

 

Βίντεο από το Πάσχα 2015