Τα Tροφώνια είναι πολιτιστικές εκδηλώσεις που οργανώνονται στη Λιβαδειά κάθε Σεπτέμβρη.

Οι εκδηλώσεις διαρκούν 20 μέρες και διεξάγονται κυρίως στο Ανοικτό Πέτρινο Θέατρο της Κρύας. Αυτή την περίοδο του Σεπτέμβρη στο φαράγγι υπό το φως του φεγγαριού οι βραδιές που διοργανώνονται εκεί είναι μαγευτικές. Η μοναδική ακουστική και αρχιτεκτονική του Θεάτρου εναρμονίζει απόλυτα με το φυσικό περιβάλλον, γεγονός που καθιστά το Θέατρο της Κρύας το καταλληλότερο μέρος.

Η ονομασία των εκδηλώσεων πηγάζει από τον θεό Τροφώνιο, ο οποίος λατρευόταν στην περιοχή. Για το μαντείο του Τροφωνίου γνωρίζουμε πολλά από τις διηγήσεις του Παυσανία. Είναι γεγονός ότι μαντείο του Τροφωνίου, ήταν από τα σημαντικά μαντεία της Ελλάδας και κατά καιρούς πολλοί ήταν αυτοί που το συμβουλεύτηκαν (Παυσανίας, Κροίσος, Μαρδόνιος, Αιμίλιος Παύλος κ.τ.λ). Το μαντείο λειτουργούσε μέχρι και τον 5ο μ.Χ. αιώνα οπότε και ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Θεοδόσιος απαγόρευσε τη λατρεία πολυθεϊστικών θρησκειών. Η ακριβής θέση του μαντείου δεν έχει εντοπιστεί, αυτό που είναι γνωστό είναι ότι βρίσκεται στο Τροφώνιο άλσος, το οποίο αποτελεί πόλο έλξης για χιλιάδες επισκέπτες.